Pakistan: Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nda gizli hüküm bulunmuyor

Pakistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, 23 Ekim 2026'da düzenlenen haftalık basın toplantısında bölgesel güvenlik, savunma iş birliği ve diplomatik ilişkilere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması hakkındaki soruları yanıtlayan sözcü, metnin Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye'nin kolektif savunma, caydırıcılık ve bölgesel istikrarı güçlendirme yönündeki taahhüdünü ortaya koyduğunu söyledi. Türkiye Parlamentosuna sunulan 16 maddelik metni onayladıklarını belirten sözcü, anlaşmada gizli bir hüküm bulunmadığını ifade etti.

Anlaşmanın herhangi bir ülkeyi hedef almadığını belirten sözcü, dış kaynaklı silahlı saldırı halinde ortak yardım sağlanmasına yönelik bir çerçeve oluşturulduğunu kaydetti. Verilecek desteğin niteliği ve kapsamının, koşulların üç ülke tarafından birlikte değerlendirilmesinin ardından belirleneceğini aktardı. Sözcü, anlaşmanın Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51'inci maddesiyle uyumlu ve savunma amaçlı olduğunu vurguladı.

Sözcü, anlaşmanın uygulanması ve onay süreçleriyle ilgili görüşmelerin üç ülke arasında devam ettiğini belirtti. Pakistan ile Suudi Arabistan'ın onay işlemlerini tamamladığını, Türkiye'nin ise kendi hukuki prosedürlerini sürdürdüğünü söyledi.

Pakistan'ın Afganistan ile ilişkilerine de değinen sözcü, anlaşmazlıkların diplomatik yollarla çözülmesini desteklediklerini ifade etti. 2021'den geçen yılın ekim ayına kadar Afganistan'daki Taliban yönetimiyle görüşmeler yürüttüklerini belirten sözcü, Moskova Formatı'nın yanı sıra Katar, Türkiye, Suudi Arabistan ve Çin'de gerçekleştirilen girişimlerin de uzlaşma hedefi taşıdığını kaydetti.

Görüşmelerin Taliban yönetiminin tutumu nedeniyle sonuçsuz kaldığını savunan sözcü, Pakistan'daki terör saldırılarında artış yaşandığını ve geçen yıl bu saldırılarda 1.300'den fazla kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi. Afganistan'da 20'den fazla terör örgütünün bulunduğuna ilişkin tespitlere işaret eden sözcü, Birleşmiş Milletler İzleme Ekibi ile ABD'nin Afganistan'ın Yeniden İnşası Özel Başmüfettişliği (SIGAR) raporlarını hatırlattı.

Pakistan'ın diyaloğa açık olmayı sürdürdüğünü belirten sözcü, bunun gerçekleşebilmesi için Afganistan'ın kendi topraklarından kaynaklanan tehditleri kontrol altına alacak güvenilir bir mekanizma oluşturması gerektiğini söyledi.

Pakistan ile İran arasındaki sınır geçişlerinde yaşanan aksaklıklarla ilgili soruyu yanıtlayan sözcü, sahadaki mevcut duruma ilişkin doğrudan bilgi sahibi olmadığını ifade etti. Bununla birlikte ziyaretçilerin ve dini ziyaret amacıyla seyahat eden kişilerin sınırın iki tarafına geçişlerinin devam ettiğini belirtti.

Pakistan'ın yürürlükteki yaptırım rejimlerine uluslararası ve ulusal hukuk çerçevesinde uyacağını belirten sözcü, ABD ile diplomatik, ekonomik ve güvenlik ilişkilerini geliştirmeye önem verdiklerini söyledi. Pakistan'ın hem Washington hem de Tahran ile iletişim halinde olduğunu aktaran sözcü, taraflara itidal, diyalog ve diplomasi çağrısı yaptıklarını bildirdi. İslamabad Mutabakatı'ndaki hükümlerin uygulanmasının bölgedeki gerilimin düşürülmesine katkı sağlayabileceğini ifade etti.

Sözcü, Hindistan Dışişleri Bakanlığının, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Dışişleri Bakanları Konseyinin Bağdat'ta düzenlenen 52'nci oturumunda kabul edilen Cammu Keşmir kararlarına yönelik eleştirilerini kabul etmediklerini belirtti.

Pakistan'ın söz konusu kararları desteklediğini ifade eden sözcü, metinlerin Cammu Keşmir halkının kendi geleceğini belirleme hakkına ilişkin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarına dayandığını savundu. Hindistan'a uluslararası yükümlülüklerini yerine getirme ve anlaşmazlığın barışçıl çözümü için gerekli koşulları oluşturma çağrısı yaptı.

Yeni Delhi'deki tarihi Race Course Camii için tahliye bildirimi çıkarıldığı yönündeki haberlerden endişe duyduklarını belirten sözcü, Hindistan'da Müslümanlara ait ibadethaneler ile vakıf mülklerinin hedef alındığını ileri sürdü. Uluslararası toplumdan, dini mekanların ve azınlık haklarının korunması için Hindistan'a çağrıda bulunmasını istedi.

Hindistan ile yeni bir çatışma ihtimaline ilişkin soruya yanıt veren sözcü, Pakistan'ın sorunların uluslararası hukuk doğrultusunda barışçıl yollarla çözülmesini istediğini söyledi. Bununla birlikte, yeni bir çatışma ihtimalinin tamamen dışlanamayacağını belirterek Pakistan'ın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü korumaya hazır olduğunu ifade etti.

Sözcü, Maldivler Cumhurbaşkanı Mohamed Muizzu'nun 20-22 Ekim tarihlerinde Pakistan'a gerçekleştirdiği devlet ziyaretinin ikili ilişkilerin geliştirilmesi açısından önem taşıdığını belirtti. Ziyaret sırasında ticaret, yatırım, sağlık, eğitim, turizm, tarım, savunma, deniz güvenliği ve iklim değişikliği gibi alanlarda iş birliğinin ele alındığını, 20 anlaşma ve mutabakat zaptının imzalandığını bildirdi.

Ziyaretin, Maldivler'den bir cumhurbaşkanının Pakistan'a 11 yıl aradan sonra gerçekleştirdiği ilk ziyaret olduğunu ve iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin 60'ıncı yıl dönümüne denk geldiğini kaydetti.

Pakistan Cumhurbaşkanı Asıf Ali Zerdari'nin 22-24 Ekim tarihlerinde Almanya'ya resmi ziyarette bulunduğunu belirten sözcü, görüşmelerde ticaret, yatırım ve ekonomik iş birliğinin ele alınmasının planlandığını aktardı. Pakistan ile Almanya'nın bu yıl diplomatik ilişkilerinin 75'inci yılını kutladığını da hatırlattı.

Pakistan'ın Litvanya ve Letonya ile siyasi istişare toplantıları gerçekleştirdiğini belirten sözcü, Avrupa Birliği ile terörle mücadele diyaloğunun 10'uncu turunun da 22 Ekim'de İslamabad'da yapıldığını bildirdi. Pakistan ile AB'nin terörün finansmanı, radikalleşme ve terör örgütlerinin siber alanı kötüye kullanmasıyla mücadelede iş birliğini güçlendirme konusunda mutabık kaldığını, bir sonraki toplantının 2027'de Brüksel'de yapılmasının kararlaştırıldığını söyledi.

Pakistan, Katar, Türkiye ve Endonezya'nın 21 Ekim'de Doha'da savunma sanayisi alanında iş birliğini geliştirmek amacıyla “Badr” Çok Taraflı Mutabakat Zaptı'nı imzaladığı açıklandı.

Sözcü, mutabakatın savunma üretimi, teknik eğitim, araştırma ve geliştirme, teknolojik yenilik ve sanayi kapasitesinin güçlendirilmesi alanlarında iş birliğine zemin oluşturduğunu belirtti. Ülkelerin mevcut sanayi kapasiteleri ve uzmanlıklarını bir araya getirerek teknoloji transferi, eğitim ve ortak girişimler dahil farklı iş birliği modellerini değerlendirebileceğini ifade etti.

Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı İshak Dar'ın İstanbul'da düzenlenecek Bölgesel Dörtlü (R4) ve R4+E3 dışişleri bakanları toplantılarına katılmak üzere yola çıktığı da bildirildi. Pakistan, Suudi Arabistan, Türkiye ve Mısır'dan oluşan R4 formatının ardından İngiltere, Fransa ve Almanya'nın da katılacağı R4+E3 toplantısının yapılacağı, yedi ülkenin bu formatta ilk kez bir araya geleceği kaydedildi.

İndus Suları Antlaşması'na ilişkin değerlendirmelerde bulunan sözcü, meselenin yalnızca Pakistan ile Hindistan arasındaki ikili bir sorun olmadığını, uluslararası hukuk ve su paylaşımına ilişkin kurallar bakımından daha geniş sonuçlar doğurabileceğini savundu.

Uluslararası toplumun ve ilgili kuruluşların konuya müdahil olması gerektiğini belirten sözcü, Pakistan'ın kendisine ayrılan suyun başka yöne aktarılmasına izin vermeyeceğini söyledi. Pakistan Ulusal Güvenlik Komitesinin daha önce yaptığı uyarıya atıfta bulunarak, suyun yönünün değiştirilmesinin savaş eylemi olarak değerlendirileceğini ifade etti.

Sözcü, Pakistan'ın dış politikasının egemen eşitlik, karşılıklı saygı, diyalog ve barışçıl iş birliği ilkeleri doğrultusunda yürütüleceğini belirtti.