IEA Başkanı Birol: Enerji dünyasında en kıt kaynak güven

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Dr. Fatih Birol, jeopolitik gelişmelerin küresel enerji piyasaları üzerinde eşi benzeri görülmemiş bir baskı yarattığını belirterek, dünyanın iki büyük enerji tedarik güzergâhının işlevini yitirdiğini söyledi.

Birol, İstanbul’da düzenlenen 17. Boğaziçi Zirvesi kapsamında gerçekleştirilen "Yeniden Şekillenen Dünyada Jeopolitiğe Yön Vermek: Enerji Koridorları ve Yeni Güç Dengesi" başlıklı panele video mesaj aracılığıyla katıldı.

Küresel enerji piyasalarındaki son gelişmeleri değerlendiren Birol, Orta Doğu’daki savaşın sektöre etkilerini ve Antalya’da düzenlenecek COP31 İklim Zirvesi’ne ilişkin beklentilerini de aktardı.

"Tarihin en büyük arz güvenliği tehdidi"

Enerji sektörü ile jeopolitiğin tarih boyunca birbirinden ayrılmadığını belirten Birol, siyasi gelişmelerin piyasalar üzerinde bugün olduğu kadar belirleyici olduğu bir dönemin daha önce yaşanmadığını söyledi. Küresel ticaretin iki ana damarında büyük bir kesinti meydana geldiğini ifade etti.

Dört yıl öncesine kadar dünya enerji ticaretinin, Batı Sibirya’dan Avrupa’ya uzanan Rus hatları ile Orta Doğu’dan Hürmüz Boğazı üzerinden Asya’ya ve diğer pazarlara ulaşan güzergâhlar aracılığıyla sürdüğünü hatırlatan Birol, mevcut tabloyu şu sözlerle değerlendirdi:

"Bugün bu iki büyük enerji atardamarı da felç olmuş durumda. Bu, enerji dünyası açısından son derece büyük bir şok. Mart ayında da ifade ettiğim gibi, bunun tarihte karşılaştığımız en büyük enerji arz güvenliği tehdidi olduğuna inanıyorum."

Savaşın başlamasından bu yana motorin fiyatlarının yüzde 200’ün üzerinde yükseldiğine dikkati çeken Birol, fiyat artışlarının yalnızca ham petrolle sınırlı olmadığını vurguladı.

Elektrikli Araç Satışlarında Rekor Artış ve Nükleer Hamlesi

Ülkelerin krize hem kısa vadeli çözümlerle hem de uzun vadeli politika değişiklikleriyle karşılık verdiğini belirten Birol, son 9 ayda öne çıkan 4 temel eğilimi sıraladı.

Yenilenebilir enerji yatırımlarının yalnızca iklim politikasının bir unsuru olmaktan çıkarak enerji güvenliği stratejisine dönüştüğünü belirten IEA Başkanı, elektrikli araç pazarındaki hızlı büyümeye de işaret etti. Çin hariç tutulduğunda, dünyanın geri kalanında elektrikli otomobil satışlarının son 9 ayda rekor seviyeye ulaşarak yüzde 60 arttığını söyleyen Birol, tüketicilerin petrol ürünleri yerine elektriğe yöneldiğini ifade etti.

Birol, krizin etkisiyle Çin ve Hindistan’da kömür tüketiminin arttığını, nükleer enerjiye yönelik ilginin ise son 40 yılın en yüksek seviyesine ulaştığını söyledi. Dünya genelinde 90 gigavatlık nükleer santral kapasitesinin yapım aşamasında olduğunu belirten Birol, "Bugün dünya genelinde 90 gigavatlık nükleer enerji kapasitesi inşa halinde. Bu, son 40 yılın en yüksek seviyesi." dedi.

"Enerji dünyasında en kıt kaynak güven"

Enerji ticaretindeki dengelerin değiştiğini belirten Birol, ülkelerin artık tek bir tedarikçiye veya koridora bağımlı kalmak istemediğini söyledi. Pazardaki temel sorunun ham madde eksikliği değil, güven sorunu olduğunu savundu.

Birol, tedarik süreçlerindeki yaklaşım değişimini şu ifadelerle açıkladı:"Bugün enerji dünyasının en kıt kaynağı petrol değil, motorin değil, LNG değil, uranyum ya da bakır değil. En kıt kaynak güven. Ülkeler güvenebilecekleri ortaklarla çalışmak istiyor. Çünkü bir başka enerji krizinin mağduru olmak istemiyorlar."

Fiyatın artık tek kriter olmadığını vurgulayan Birol, güvenilir bir tedarikçiden 4 dolara ürün almanın, riskli bir tedarikçinin 3 dolarlık teklifine tercih edilebileceğini ekledi.

COP31 için küresel elektrifikasyon hedefi: "2035'te yüzde 35"

Konuşmasının son bölümünde Antalya’da düzenlenecek COP31 İklim Zirvesi’ne ilişkin ajansın önerisini açıklayan Fatih Birol, bugün küresel enerji tüketimindeki payı yüzde 24 seviyesinde bulunan elektriğin oranını 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarmayı hedeflediklerini bildirdi.

Zirveden küresel bir taahhüt çıkmasını arzuladığını belirten Birol, "Antalya’dan bütün ülkelerin imzalayacağı bir karar veya taahhüt çıkmasını çok arzu ediyorum. Böyle bir anlaşmaya varılması halinde bunun dünya genelindeki yatırımcılara ve piyasalara son derece güçlü ve açık bir mesaj vereceğine inanıyorum." diyerek sözlerini tamamladı.