Çin, ABD ile İran arasındaki çatışmaların sona erdirilmesi çağrısı yaptı

Çin’in Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Fu Cong, BM Güvenlik Konseyi’nde dün düzenlenen İran’ın nükleer programına ilişkin açık oturumda yaptığı konuşmada, tüm taraflara ABD ile İran arasındaki çatışmaları sona erdirmek ve müzakereleri yeniden başlatmak için çaba gösterme çağrısında bulundu.

Fu, Ortadoğu’daki gerilimin ve çatışmaların etkilerinin bölge sınırlarını aşarak yayılmasının, bölgesel ve küresel barış ile istikrarı ciddi şekilde sarstığını belirtti. ABD ile İran arasındaki müzakerelerin çıkmaza girmesi ve İran’a yönelik yeni bir askeri saldırı hazırlığına dair söylemlerin gerilimi tırmandırmasının derin endişe yarattığını ifade eden Fu, iki ülke arasındaki anlaşmazlıkların başında gelen nükleer meselenin defalarca müzakere masasına taşınmasına rağmen çözüm fırsatlarının kaçırıldığını söyledi. Tarafların geçmişten ders çıkarması gerektiğini vurgulayan Fu, gerçek çok taraflılık ve siyasi çözüm temelinde hareket edilerek çatışmaların sona erdirilmesi ve müzakerelerin teşvik edilmesi için diplomatik çabaların yeniden canlandırılması çağrısı yaptı.

ABD’nin İran nükleer anlaşmasından tek taraflı olarak çekilerek yaptırımları yeniden uygulamaya koyduğunu ve bu yaptırımları sürekli ağırlaştırdığını hatırlatan Fu, Washington yönetiminin yürüttüğü “azami baskı” politikasının mevcut açmazın temelinde bulunduğunu söyledi.

Avrupalı üç ülkenin, nükleer anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve aynı zamanda ABD’nin İran’a yönelik tek taraflı yaptırımlarını desteklediğini belirten Fu, bu ülkelerin devreye soktuğu yaptırımları yeniden yürürlüğe koyma mekanizmasının hukuki ve usule ilişkin kusurlar taşıdığını ifade etti. Fu, söz konusu mekanizmanın Güvenlik Konseyi’nin birliğine ve itibarına ciddi zarar verdiğini kaydetti.

Fu, ABD ve İsrail’in, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) denetimine tabi İran nükleer tesislerine iki kez askeri saldırı düzenlemesinin, Ajansın bu tesislerde denetim gerçekleştirememesinin doğrudan nedeni olduğunu söyledi. Bazı ülkelerin bu gerçeği göz ardı ederek UAEA’da İran’ın denetimine ilişkin bir kararın kabul edilmesini dayattığını savunan Fu, tamamen siyasi amaçlarla atıldığını belirttiği bu adımın Ajans ile İran arasındaki iş birliğine zarar verdiğini ve krizi derinleştirdiğini dile getirdi. Fu, UAEA’nın bu şekilde kullanılmasını “son derece sorumsuzca” olarak nitelendirdi.

İran nükleer anlaşması ile bu anlaşmayı onaylayan BM Güvenlik Konseyi’nin 2231 sayılı kararından çıkarılan derslerin, sorunun çözümünde tek yolun siyaset ve diplomasi olduğunu gösterdiğini vurgulayan Fu, bu belgelerde ortaya konulan temel hedeflerden vazgeçilmemesi gerektiğini belirtti. Fu ayrıca aşamalı ve karşılıklı adımlar atılması, haklar ile yükümlülükler arasındaki dengenin korunması çağrısında bulundu.

Fu, İran’ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdünü yerine getirmesi gerektiğini belirtirken, tüm tarafların da ülkenin Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na taraf olmasından doğan nükleer enerjiyi barışçıl amaçlarla kullanma hakkına saygı göstermesi gerektiğini söyledi.

İran’ın nükleer denetim ve doğrulama faaliyetlerini yeniden başlatma sürecinde karşılaştığı güçlüklerin nesnel biçimde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Fu, sorunların çözümünde ülkenin içinde bulunduğu koşulların dikkate alınmasını istedi.

Fu, UAEA Sekretaryası ile İran’ın mevcut sorunları diyalog ve iş birliğini güçlendirerek çözmesinin desteklenmesi gerektiğini ifade etti. ABD’ye İran’a karşı yeniden güç kullanmama taahhüdünde bulunma çağrısı yapan Fu, denetim faaliyetlerinin askeri tehditlerden uzak bir ortamda etkili biçimde yürütülmesi gerektiğini belirtti.